Wie de woning bezit, wie de schuld draagt en wat er gebeurt als de relatie eindigt: dat volgt uit het huwelijksgoederenrecht, uit afspraken tussen partners en uit de fiscale regels. Een hypothecair planner hoeft geen notaris te zijn, maar moet de vragen herkennen en de juiste specialist betrekken.
Huwelijk en geregistreerd partnerschap
- Huwelijken en partnerschappen die vanaf 1 januari 2018 zijn gesloten zonder voorwaarden, vallen in een beperkte gemeenschap van goederen. Bezittingen en schulden van voor het huwelijk en erfenissen en schenkingen blijven in beginsel privé.
- Voor die datum gesloten huwelijken zonder voorwaarden kennen in beginsel een algehele gemeenschap.
- Met huwelijkse of partnerschapsvoorwaarden kunnen partners andere afspraken maken, bijvoorbeeld koude uitsluiting of een verrekenbeding.
Voor het hypotheekplan is van belang wie eigenaar wordt van de woning, of eigen geld van één partner wordt ingebracht en of daarvoor een vergoedingsrecht bestaat.
Ongehuwd samenwonen
Zonder huwelijk of partnerschap is er geen wettelijk vermogensrechtelijk regime tussen partners. Een notarieel samenlevingscontract kan onder meer regelen:
- de verdeling van de woning en de schuld bij uit elkaar gaan of overlijden (bijvoorbeeld een verblijvingsbeding);
- verrekening van inkomen of vermogen;
- de verdeling van kosten van de huishouding;
- de partneraanwijzing voor het partnerpensioen.
Bij ongelijke inbreng van eigen geld is het van belang dat partijen vastleggen hoe die inbreng wordt behandeld.
Aansprakelijkheid en draagplicht
Tegenover de geldverstrekker zijn beide partners meestal hoofdelijk aansprakelijk voor de hele schuld. Onderling bepaalt de draagplicht wie welk deel draagt. Voor de renteaftrek is de draagplicht leidend, niet wie de rente feitelijk betaalt. Leg de verhouding vast en controleer of die aansluit bij de eigendomsverhouding.
Scheiding
Aandachtspunten bij het uit elkaar gaan:
- Kan de achterblijvende partner de woning en de schuld alleen dragen? Toets dit op basis van het eigen inkomen, inclusief eventuele alimentatie.
- De vertrekkende partner moet worden ontslagen uit de hoofdelijke aansprakelijkheid; dat vraagt medewerking van de geldverstrekker.
- Overname van het aandeel van de ex-partner kan leiden tot een nieuwe eigenwoningschuld; check de bijleenregeling en een eventuele eigenwoningreserve.
- Woont de ex-partner nog in de woning, dan kan die onder voorwaarden tijdelijk, maximaal twee jaar, als eigen woning voor de vertrekkende partner blijven gelden.
- Opbouwproducten en overlijdensrisicoverzekeringen moeten worden verdeeld of aangepast.
- Pensioenverevening en eventuele alimentatie bepalen mede het toekomstige inkomen van beide partners.
Vastleggen in het dossier
- Het huwelijksgoederenregime of het bestaan van een samenlevingscontract, met datum.
- Eigendomsverhouding, draagplicht en inbreng van eigen middelen.
- Bij scheiding: de afspraken uit het convenant voor zover relevant voor de hypotheek, en de fiscale analyse.
- Het advies om een notaris of mediator te betrekken waar nodig.
Let op
Concept. Het huwelijksgoederenrecht kent overgangsrecht en veel uitzonderingen. Dit artikel geeft geen juridisch advies; controleer de actuele regels in Boek 1 BW en laat juridische vragen beantwoorden door een notaris of advocaat.