Een groot deel van het NHG-werk gebeurt na de aankoop: oversluiten, verhogen, scheiden, uitkopen. Dit artikel zet de regels uit V&N 2026 deel C en D op een rij.
Oversluiten (D.2)
Oversluiten naar een lening met NHG kan vanaf elke geldverstrekker, ook vanuit een lening zonder NHG of een fiscale lening, maar alleen voor deze doelen:
- kwaliteitsverbetering of energiebesparende voorzieningen;
- de situatie van de klant verbeteren, maar alleen als de oude lening al NHG had (nog lopend en niet langer dan 30 jaar), als een aflossingsvrije lening (grotendeels) annuïtair of lineair wordt, of als oversluiten nodig is voor woningbehoud;
- de woning volledig in eigendom krijgen na een relatiebreuk of erfenis, zolang de akte van verdeling nog niet is ingeschreven;
- grond of ligplaats in eigendom krijgen, de canon afkopen (erfpacht moet dan blijven bestaan of een passende vergoeding opleveren) of het ondersteuningsdeel van koperssteun aflossen.
Kosten die mee mogen (D.2.2): de oude lening, een fiscale lening, verbouwing/verduurzaming, uitkoop van partner of erfgenamen, grond/ligplaats en canonafkoop, taxatie en bouwkundig rapport, notaris, overdrachtsbelasting, ondersteuningsdeel, het aflossen van een SVn Starterslening (inclusief combinatielening), boete en afsluitkosten. Onbekende kosten mag je redelijk inschatten (D.2.3).
- Zuiver oversluiten (D.2.4): was de oude lening NHG en wordt de nieuwe niet hoger dan oude lening plus oversluit-, taxatie- en notariskosten, dan volstaat een beperkte toets: identiteit (C.3.1), aflosvorm (C.6.7), BKR en screening. Een betalingsachterstand blokkeert; een hersteld of afgelost 2-codering mag je negeren.
- In die situatie toets je niet aan de NHG-grens (C.2.3.4) en betaalt de klant geen borgtochtprovisie (A.5.3.2).
- Opbouwproduct bij de oude lening (D.2.5): aflossen bij oversluiten, of binnen 3 maanden na passeren koppelen aan de nieuwe lening (bestaand of nieuw product). Vrijgeven mag alleen als dat passend en verantwoord is.
Verhogen (D.3)
- Een aanvullende NHG-lening mag bij dezelfde geldverstrekker, maar niet als de klant daar al zowel een lening met als zonder NHG heeft. Een NHG-lening mag wel worden verhoogd met een lening zonder NHG (D.1.3.3).
- Doelen: kwaliteitsverbetering, EBV, kosten van een wijziging van de NHG-lening, uitkoop na relatiebreuk of erfenis, grond/ligplaats/canon, ondersteuningsdeel en het aflossen van een SVn Starterslening.
- Bij verhogen van een NHG-lening toets je kosten en lening aan de NHG-grens (C.2.3.1); de borgtochtprovisie is 0,4% over de verhoging.
- Starters: verhogen om de SVn Starterslening af te lossen kan met een beperkte toets (D.3.4) en zonder borgtochtprovisie (A.5.3.2).
Restschuld meefinancieren (C.6.3)
- Alleen een restschuld van een oude NHG-lening, na verkoop, en alleen als die niet (ook niet deels) bij NHG is gedeclareerd.
- Eén lening voor restschuld en nieuwe woning, bindend aanbod binnen een jaar na het transport van de oude woning.
- De restschuld annuïtair of lineair aflossen, zo kort mogelijk (de ruimte in de financieringslast volledig benutten) en niet langer dan het langstlopende NHG-leningdeel.
- Mee mogen: de onafgeloste hoofdsom (minus de afkoopwaarde van een niet-gekoppeld opbouwproduct), achterstanden, achterstallige rente (zie A.1.3), maximaal 12 maanden te late rente, onbetaalde opstalpremies, redelijke verliesbeperkende kosten en maximaal 2% bijkomende kosten.
- Het restschulddeel telt niet mee voor de LTV, maar telt wel mee voor de NHG-grens als het geleend wordt (maximaal plus 2% kosten).
Scheiding en ontslag uit de hoofdelijke aansprakelijkheid (D.4)
- Ontslag kan als minimaal één aanvrager blijft wonen en de lening voortzet, de vertrekker geen eigenaar meer is en de woning heeft verlaten (of een ontruimingsverklaring tekent), en er geen achterstanden zijn.
- De blijver moet voldoen aan C.3 (een herstelde of afgeloste 2-codering is geen probleem), C.6.4 t/m C.6.7 en C.7. Sinds 2026 is een LTV-check bij OHA zonder verhoging niet meer verplicht.
- Is de financieringslast te hoog, dan mag de geldverstrekker een explain toepassen (art. 4 lid 1 Trhk) met de uitzondering van D.4.2: toetsen op werkelijke lasten en met de Financieringslasttabel Beheer, als de totale lening niet hoger wordt dan de NHG-lening plus uitkoopsom, notaris-, taxatie-, advies- en bemiddelingskosten en overdrachtsbelasting. Bij 2 kinderen en een toetsinkomen tot 25.000 euro, of 3 of meer kinderen tot 30.000 euro, moet extra worden gekeken of er genoeg ruimte is voor de basisuitgaven.
- Lukt het dan nog niet, dan mag als laatste stap (een deel van) de lening aflossingsvrij in box 3, maximaal 50% van de marktwaarde, als woningbehoud nodig en in het belang van de klant is.
- Een nieuwe partner toevoegen kan als die hoofdelijk aansprakelijk, (mede-)eigenaar en bewoner wordt (D.1.2.1). Is zijn inkomen nodig, dan wordt opnieuw getoetst (D.4.1.1).
- Na een uitspraak die nog moet worden ingeschreven bij de gemeente geldt NHG onder opschortende voorwaarde (A.7.1).
Overige bijzondere situaties
- Tijdelijke verhuur (D.1.4) alleen met toestemming van de geldverstrekker: bij werk elders (met diplomatenclausule; eerste huurperiode maximaal 3 jaar, daarna telkens maximaal 1 jaar verlengen zolang de klant elders werkt), of bij dubbele lasten of samenwonen in de koopwoning van de partner met een vergunning volgens de Leegstandwet. Altijd een huurcontract voor bepaalde tijd en verpanding van de huur.
- Tijdelijk twee woningen bij verhuizen: oude NHG-lening tijdelijk aflossingsvrij, maximaal het lopende jaar plus drie jaar (D.1.3.1).
- Erfgenaam die blijft wonen: kan de NHG-lening voortzetten als hij hoofdelijk aansprakelijk, enige eigenaar en al bewoner was (D.1.2.2).
- Gedeeltelijk royement (D.1.6): verkleint de oppervlakte maximaal 5 m², dan beoordeelt de geldverstrekker zelf; daarboven (tot 10%) bij LTV onder 90% een hybride taxatie, anders taxatie van het te royeren deel en aflossing van die waarde.