Een ondernemer voor de inkomstenbelasting, zoals een eenmanszaak, zzp'er of vennoot in een vof, combineert privé en onderneming. Voor het hypotheekplan betekent dat: een wisselend inkomen, minder sociale vangnetten en een pensioen dat de ondernemer zelf moet regelen.
Inkomen vaststellen
- Voor de leennormen wordt het inkomen meestal vastgesteld op basis van de winst over meerdere jaren, vaak via een inkomensverklaring van een daartoe erkende partij. De precieze methode verschilt per geldverstrekker.
- Voor het netto besteedbaar inkomen kijk je verder: welk deel van de winst is werkelijk beschikbaar voor privé, na investeringen, reserveringen voor belasting en een buffer voor de onderneming?
- Let op de fiscale faciliteiten, zoals de ondernemersaftrek en de MKB-winstvrijstelling. Ze verlagen de belasting, maar zijn geen inkomen en kunnen veranderen.
- Bij een startende ondernemer is het inkomen moeilijker te onderbouwen; bespreek een voorzichtig uitgangspunt.
Risico's
- Arbeidsongeschiktheid: geen loondoorbetaling en geen WIA. Zonder arbeidsongeschiktheidsverzekering of andere voorziening valt het inkomen direct weg.
- Wegvallen van omzet: geen WW. De buffer moet hier groter zijn dan bij een werknemer.
- Aansprakelijkheid: bij een eenmanszaak of vof is de ondernemer met zijn privévermogen aansprakelijk voor zakelijke schulden. Het huwelijksgoederenregime en de eigendom van de woning zijn daarom extra relevant.
- Overlijden: wat gebeurt er met de onderneming en het inkomen van de partner? Werkt de partner mee in de onderneming?
Pensioen
- De IB-ondernemer bouwt doorgaans geen werkgeverspensioen op, tenzij er een verplicht bedrijfstakpensioenfonds geldt.
- Pensioen opbouwen kan bijvoorbeeld via lijfrente binnen de jaarruimte en reserveringsruimte; de ruimte hangt af van de winst en de factor A en wordt jaarlijks bepaald.
- De oudedagsreserve (FOR) kan sinds 2023 niet meer worden opgebouwd; een bestaande reserve blijft onder voorwaarden staan en moet in het plan worden meegenomen.
- Sommige ondernemers rekenen op de verkoop van de onderneming als pensioen. Bespreek hoe realistisch dat is en wat het alternatief is.
De woning en de onderneming
- Werkt de ondernemer vanuit huis, dan kunnen er fiscale vragen spelen over het zakelijk gebruik van de woning. Betrek een fiscalist bij twijfel.
- Een hypotheek voor de woning is een privéschuld; vermenging met zakelijke financiering maakt de analyse ingewikkeld.
- Zekerheden voor zakelijke kredieten op de privéwoning beïnvloeden de risicopositie van het huishouden.
Vastleggen in het dossier
- Jaarcijfers en aangiften van de afgelopen jaren, en eventuele inkomensverklaring.
- De analyse van het werkelijk beschikbare privé-inkomen.
- Inventarisatie van voorzieningen voor arbeidsongeschiktheid, oudedag en buffer, met het advies en de keuze van de klant.
- De samenwerking met de accountant van de ondernemer.
Let op
Concept. Fiscale ondernemersfaciliteiten, lijfrenteruimte en acceptatiebeleid van geldverstrekkers wijzigen regelmatig. Controleer de actuele regels bij de Belastingdienst en het beleid van de geldverstrekker, en stem fiscale vragen af met de accountant.