Een hypotheekplan dat alleen in de huidige situatie klopt, is geen plan. Met scenarioanalyse laat je zien wat er gebeurt als de werkelijkheid anders loopt, en welke maatregelen de klant kan nemen.
Woonlasten volledig in beeld
Bruto maandlast alleen zegt weinig. Breng per scenario in beeld:
- Rente en aflossing per leningdeel.
- Het fiscale effect: renteaftrek, eigenwoningforfait en de afbouw volgens de Wet Hillen.
- Eigenaarslasten: gemeentelijke belastingen, opstalverzekering, onderhoud of VvE-bijdrage, erfpacht.
- Premies van bijbehorende verzekeringen en inleg in opbouwproducten.
Het basisscenario
Begin met een realistisch basisscenario: huidig inkomen, het geadviseerde budget en de gekozen leningdelen. Dat is de referentie waartegen je de andere scenario's afzet.
Standaardscenario's
- Renteherziening: wat gebeurt er met de maandlast als de rente na de rentevaste periode hoger is?
- Arbeidsongeschiktheid van elk van de partners, in de fase van loondoorbetaling en daarna.
- Werkloosheid van elk van de partners, tijdens en na de uitkering.
- Overlijden van elk van de partners.
- Pensionering, ook als die nog meer dan tien jaar weg is.
- Relatiebeëindiging, zeker bij ongehuwd samenwonenden.
Voor elk scenario bepaal je het tekort of overschot ten opzichte van de gewenste woonlast uit het budget, en de duur ervan.
Van tekort naar maatregel
Een tekort betekent niet automatisch een verzekering. Mogelijke maatregelen:
- Accepteren: het tekort is klein of tijdelijk en de buffer vangt het op.
- Verkleinen: lager leenbedrag, andere aflossingsvorm, langere rentevaste periode.
- Overdragen: verzekeren, bijvoorbeeld met een overlijdensrisico- of woonlastenverzekering.
- Opbouwen: vermogen of pensioenaanvulling om een toekomstig tekort te dekken.
Bespreek bij elke maatregel de kosten, de voorwaarden en wat er gebeurt als de klant ervan afziet.
Uitgangspunten kiezen
- Gebruik verdedigbare aannames voor rente, inflatie en inkomensontwikkeling en vermeld ze expliciet.
- Wees voorzichtig met een gunstig rendement op vermogen; reken ook met een lager rendement.
- Houd de aannames in alle scenario's gelijk, behalve de variabele die je test.
Presenteren aan de klant
- Laat per scenario de hoofdlijn zien: wat gebeurt er, hoe groot is het tekort, wat is de maatregel.
- Een grafiek van het besteedbaar inkomen over de tijd maakt het verhaal vaak duidelijker dan een tabel.
- Vraag de klant per scenario hoe hij het risico ervaart; dat is input voor zijn risicobereidheid.
Vastleggen in het dossier
- De uitgangspunten van de berekeningen.
- Per scenario de uitkomst, het besproken risico en de gekozen maatregel of de bewuste keuze om het risico te dragen.
- De bespreking van de betaalbaarheid na pensionering, conform de AFM-Leidraad Hypotheekadvisering van april 2026.
Let op
Concept. Uitkeringshoogtes, fiscale parameters en voorwaarden van regelingen veranderen. Gebruik de actuele gegevens van UWV, SVB en Belastingdienst en controleer de voorwaarden van de betrokken producten.