Beloning gaat over twee stromen: hoe het kantoor wordt beloond (door de klant of de aanbieder) en hoe het kantoor zijn eigen mensen beloont. Voor beide stelt de Wft regels, met hetzelfde doel: de beloning mag het klantbelang niet in de weg zitten.
Beloning van het kantoor: het provisieverbod
- Voor producten onder het provisieverbod (onder meer hypothecair krediet en inkomensverzekeringen) ontvang je geen provisie van de aanbieder; de klant betaalt je rechtstreeks. Zie voor de uitwerking en de vergelijkingskaart het artikel over provisieverbod en directe beloning.
- Voor producten buiten het provisieverbod (bijvoorbeeld veel schadeverzekeringen) is provisie toegestaan, maar gelden regels over transparantie en het vermijden van belangenconflicten. Controleer per product bij de AFM onder welk regime het valt.
- Doorlopende provisie op oudere producten (afgesloten vóór 2013) kan nog bestaan. Combineer die niet ongemerkt met een abonnement voor dezelfde dienst.
Beloning van medewerkers: beheerst beloningsbeleid
- Elke financiële onderneming heeft een schriftelijk, beheerst beloningsbeleid. Dat geldt ook voor kleine advies- en bemiddelingskantoren.
- Het beleid moet voorkomen dat beloning leidt tot onzorgvuldige behandeling van klanten, bijvoorbeeld door een eenzijdige focus op productie of korte termijn.
- Het beleid geldt voor iedereen die onder verantwoordelijkheid van het kantoor werkt, ook voor ingehuurde zelfstandigen.
- De AFM benadrukt dat "wij handelen altijd al in het belang van de klant" geen reden is om geen beleid op te stellen.
Variabele beloning: de Wbfo-regels
De Wet beloningsbeleid financiële ondernemingen (Wbfo, sinds februari 2015 onderdeel van de Wft) begrenst variabele beloning:
- Uitgangspunt: variabele beloning is maximaal 20% van de vaste beloning per jaar (bonusplafond).
- Uitzondering (art. 1:121 lid 2 Wft): voor medewerkers van wie de beloning niet of niet volledig uit een cao volgt, mag je per persoon boven de 20% gaan, mits het gemiddelde van de variabele beloning over alle betrokken medewerkers niet boven 20% van de vaste beloning uitkomt, en de variabele beloning per persoon niet hoger is dan 100% van de vaste beloning.
- Variabele beloning moet voor ten minste de helft afhangen van niet-financiële criteria, zoals kwaliteit van dossiers, klanttevredenheid of naleving van procedures.
- Wat vast en wat variabel is, bepaal je naar de aard van de beloning, niet naar de naam. Een "vaste" toeslag die afhangt van prestaties kan variabel zijn.
Welke onderdelen van de Wbfo (bijvoorbeeld uitstel, terugvordering en bijzondere regels voor bestuurders) volledig op een klein advies- of bemiddelingskantoor van toepassing zijn, hangt af van de situatie. Controleer bij de AFM of in het stappenplan beheerst beloningsbeleid.
Wat in de praktijk vaak misgaat
- Bonussen per afgesloten hypotheek of per verkochte verzekering zonder kwaliteitscriteria.
- Afspraken met zelfstandige adviseurs die volledig op omzet zijn gebaseerd.
- Geen schriftelijk beleid, of beleid dat niet overeenkomt met wat in arbeidscontracten staat.
- Geen jaarlijkse evaluatie.
De AFM gaf in 2023 bijvoorbeeld een aanwijzing aan een advieskantoor wegens overtreding van beloningsregels. Uit de Marktmonitor bleek eerder dat niet alle vergunninghouders de Wbfo volledig naleefden.
Checklist beloningsbeleid
- Schriftelijk beleid dat beschrijft wie onder het beleid valt, welke beloningscomponenten er zijn en hoe het klantbelang wordt geborgd.
- Overzicht van alle variabele beloningen per medewerker, met toets aan 20% (of het gemiddelde bij de uitzondering) en aan het 100%-maximum.
- Minstens 50% niet-financiële criteria, meetbaar en vastgelegd.
- Afspraken met ingehuurde adviseurs passend bij hetzelfde beleid.
- Jaarlijkse evaluatie en vastlegging van de uitkomst.
Let op
Concept. De bedragen en percentages zijn ontleend aan de pagina's en veelgestelde vragen van de AFM. De Wbfo kent meer bepalingen dan hier genoemd. Controleer bij de AFM welke bepalingen voor jouw kantoor gelden. Dit artikel is geen juridisch advies.