Een adviseur moet weten met wie hij zaken doet. Als een klant door ziekte of ouderdom zijn belangen niet meer zelf kan behartigen, kan hij geen geldige beslissingen meer nemen over een hypotheek of verzekering. Een levenstestament of volmacht, of een maatregel van de kantonrechter, regelt dan wie het wel mag. Zie ook k29 over estate planning.
Levenstestament en volmacht
- In een levenstestament legt iemand vast wie zijn zaken regelt als hij dat zelf niet meer kan, en hoe. Meestal is dat een notariële akte met een of meer volmachten.
- Een volmacht kan breed zijn (alle financiële zaken) of beperkt (alleen de bankzaken). Belangrijk voor de woning: mag de gevolmachtigde de woning verkopen, een hypotheek afsluiten of verhogen, schenken?
- Een levenstestament kan ook wensen bevatten over zorg en medische beslissingen.
- Het moet worden opgesteld terwijl de klant nog wilsbekwaam is.
Maatregelen van de kantonrechter
Is er niets geregeld, dan kan de kantonrechter op verzoek een beschermingsmaatregel uitspreken:
- Beschermingsbewind: een bewindvoerder beslist over de financiën.
- Mentorschap: een mentor beslist over zorg, verpleging en behandeling.
- Curatele: voor wie zowel financieel als persoonlijk niet voor zichzelf kan zorgen en voor wie bewind en mentorschap niet genoeg zijn. De persoon onder curatele is handelingsonbekwaam en de curator vertegenwoordigt hem.
Curatele en bewind zijn openbaar via het Centraal curatele- en bewindregister.
Wat betekent dit voor het advies?
- Controleer bij twijfel of een klant onder bewind of curatele staat. Een bewindvoerder heeft voor sommige handelingen, zoals het bezwaren van een woning, toestemming van de kantonrechter nodig; controleer dit per geval.
- Werk je met een gevolmachtigde, vraag dan een kopie van de akte en controleer of de volmacht de beoogde handeling dekt. Geldverstrekkers en verzekeraars stellen eigen eisen aan de vorm (vaak notarieel) en de inhoud.
- Wees alert op belangenverstrengeling: een kind dat gevolmachtigde is, is soms ook erfgenaam of verkrijger van een schenking.
- Een adviseur stelt zelf geen wilsonbekwaamheid vast. Bij twijfel stel je het advies uit en verwijs je naar de huisarts, de notaris of een specialist.
Bespreek het op tijd
- Breng het levenstestament ter sprake bij senioren, ondernemers en bij ingrijpende hypotheekbeslissingen zoals verzilveren (zie k82 en k300).
- Voor een DGA is een volmacht voor de aandelen en het bestuur van de BV extra belangrijk (zie k302).
- Verwijs naar de notaris voor het opstellen. Dat is geen Wft-dienst en geen taak van de adviseur.
Vastleggen
- Wie de klant vertegenwoordigt, op grond waarvan, en een kopie van het stuk.
- Dat je hebt gecontroleerd dat de volmacht de handeling dekt.
- Als je het advies hebt uitgesteld: waarom.
Let op
Concept. De regels voor bewind, curatele en mentorschap staan in het Burgerlijk Wetboek; controleer bij twijfel bij de notaris of de rechtbank. Acceptatie van volmachten verschilt per geldverstrekker.