Een adviespraktijk heeft vaak twee verdienmodellen naast elkaar: provisie voor particuliere en zakelijke schadeverzekeringen, en directe beloning door de klant voor hypotheek, leven, inkomen en pensioen. Dit artikel zet de regels en de keuzes op een rij. Voor de vergelijkingskaart en de details van het provisieverbod: zie k61.
Waar geldt het provisieverbod?
Sinds 1 januari 2013 geldt een provisieverbod voor onder meer hypothecair krediet, complexe producten, individuele arbeidsongeschiktheidsverzekeringen, levensverzekeringen, uitvaartverzekeringen en betalingsbeschermers. Voor beleggingsdienstverlening onder het Nationaal Regime geldt een eigen verbod. De klant betaalt de adviseur voor deze producten zelf, bijvoorbeeld per uur, met een vast tarief of via een abonnement (bron: AFM, Rijksoverheid).
Schadeverzekeringen: provisie mag, maar transparant
Voor schadeverzekeringen mag de aanbieder provisie aan de adviseur betalen. Sinds 1 juli 2024 geldt voor nieuwe particuliere schadeverzekeringen actieve provisietransparantie: vóór het sluiten informeer je de consument over de dienstverlening die hij kan verwachten en over de hoogte van de afsluit- en doorlopende provisie. Is het exacte bedrag nog niet bekend, dan mag je volgens de AFM een zo goed mogelijke indicatie geven op basis van een fijnmazig gemiddelde van vergelijkbare producten (bron: AFM-duiding). Voor contracten van vóór 1 juli 2024 bleef de passieve transparantie (op verzoek) gelden.
Adfiz wijst erop dat Nederland met de verplichting om het bedrag te noemen verder gaat dan de Europese IDD, die alleen vraagt om de aard van de beloning te melden. Dat is een standpunt over de wenselijkheid; de verplichting zelf staat vast.
Hoe Adfiz naar beloning kijkt
Adfiz steunde destijds een provisieverbod onder voorwaarden en pleit sindsdien voor:
- de mogelijkheid dat de klant de adviesvergoeding gespreid betaalt, ook via de aanbieder, zodat advies bereikbaar blijft voor mensen met een kleinere beurs;
- een vergoeding van de aanbieder voor bemiddelingswerk dat de adviseur voor de aanbieder doet (het beheer van het contract);
- een gelijk speelveld tussen de onafhankelijk adviseur en de bank of directe verzekeraar die alleen eigen producten verkoopt.
Adfiz koppelt dit aan het adviesgat: volgens Adfiz zien steeds meer consumenten om kostenredenen af van advies.
Keuzes voor je kantoor
- Maak per productgroep zichtbaar welk verdienmodel geldt en waarom. Mix je provisie en fee, leg dan vast welke werkzaamheden onder welke beloning vallen.
- Zorg dat je tarieven in de vergelijkingskaart en in je opdrachtbevestiging overeenkomen met wat je feitelijk factureert.
- Voor schade: borg in je proces dat de provisie-informatie vóór het sluiten bij de klant is en dat je dat kunt aantonen.
- Overweeg een serviceabonnement voor nazorg bij provisievrije producten (zie k264).
De AFM toetst de naleving van het provisieverbod; in haar Agenda 2026 noemt zij een nalevingsonderzoek naar kostentransparantie en het provisieverbod bij adviseurs onder het Nationaal Regime die via een betaaldienst werken (zie k266).