Pensioen (deel 1 van 2)

De AOW-leeftijd stijgt mee met de gemiddelde resterende levensverwachting. De overheid stelt de AOW-leeftijd steeds vijf jaar vooruit vast. Daardoor weet een klant tijdig waar hij aan toe is. Controleer de actuele regels en de vastgestelde leeftijden op de site van de SVB.

Het AOW-gat is de periode tussen de pensioendatum van de werkgeversregeling en de AOW-leeftijd. In die periode ontbreekt de AOW-uitkering. Het kan ook gaan om een lagere AOW door jaren buiten Nederland. Bespreek met de klant hoe dit gat wordt overbrugd.

Een klant bouwt AOW op over de jaren dat hij in Nederland woont of werkt tussen een bepaalde startleeftijd en de AOW-leeftijd. Elk jaar zonder verzekering geeft een korting. Dit speelt vaak bij migranten en emigranten. Laat de klant de opbouw controleren via de SVB.

De AOW kent een hogere uitkering voor alleenstaanden dan per persoon voor gehuwden en samenwonenden. Bij samenwonen of trouwen verandert de hoogte dus. Dit is relevant bij scheiding, overlijden of een nieuwe relatie. Gebruik de actuele bedragen van de SVB in je berekening.

De Wet toekomst pensioenen (Wtp) vervangt de klassieke uitkeringsregelingen door premieregelingen. Pensioen wordt persoonlijker en beweegt meer mee met beleggingsrendement. Er komt een overgangsperiode voor fondsen en werkgevers. Controleer de actuele regels over de transitiedatum.

In een solidaire premieregeling heeft iedere deelnemer een eigen pensioenvermogen. Daarnaast is er een collectieve solidariteitsreserve om schokken op te vangen. Rendement wordt via vaste toedelingsregels verdeeld over leeftijdsgroepen. Na pensionering wordt de uitkering collectief belegd.

In een flexibele premieregeling bouwt de deelnemer een individueel pensioenvermogen op. Hij heeft meer keuzes, bijvoorbeeld over beleggingsrisico. Na pensionering kan hij kiezen tussen een vaste of een variabele uitkering. Het risico ligt sterker bij de deelnemer zelf.

Invaren is het omzetten van opgebouwde pensioenaanspraken naar het nieuwe stelsel. De rechten worden dan omgerekend naar een persoonlijk pensioenvermogen of een vergelijkbare toedeling. Het fonds moet dit evenwichtig doen en goed communiceren. Klanten krijgen hierover informatie van hun pensioenuitvoerder.

In nieuwe premieregelingen is de premie voor alle leeftijden een gelijk percentage. Dat heet een vlakke of leeftijdsonafhankelijke premie. Jongeren bouwen daardoor relatief meer op dan vroeger, ouderen minder. Voor bestaande deelnemers kunnen compensatieregels gelden.

Ja, als pensioen onderdeel is van het advies. Het verwachte pensioen kan na de overgang anders uitvallen of meer schommelen. Leg vast dat bedragen indicatief zijn en kunnen wijzigen. Verwijs de klant naar de communicatie van zijn eigen pensioenuitvoerder.

De site toont de opgebouwde en te bereiken pensioenaanspraken bij Nederlandse pensioenuitvoerders. Ook de AOW is zichtbaar. De klant logt in met DigiD. Lijfrenten en buitenlandse pensioenen staan er niet altijd in.

Vraag de klant om een download of uitdraai van het overzicht. Laat de klant zelf inloggen; vraag nooit om DigiD-gegevens. Bewaar alleen wat je nodig hebt voor het advies. Vul aan met losse polissen, lijfrenten en buitenlandse rechten.

Nee. Het zijn vaak bedragen op basis van aannames over dienstverband en rendement. In premieregelingen en het nieuwe stelsel kunnen ze sterk schommelen. Het overzicht toont soms scenario's: verwacht, optimistisch en pessimistisch. Gebruik bij voorkeur het pessimistische scenario voor betaalbaarheidstoetsen.

Bij verevening heeft de ex-partner recht op een deel van het ouderdomspensioen dat tijdens het huwelijk of geregistreerd partnerschap is opgebouwd. Standaard is dat de helft. Partners kunnen in huwelijkse voorwaarden of een convenant iets anders afspreken. De scheiding moet tijdig bij de uitvoerder worden gemeld.

Bij conversie wordt het pensioen definitief gesplitst in twee zelfstandige rechten. De ex-partner krijgt een eigen aanspraak die niet meer afhangt van het leven van de ander. Dit maakt latere afwikkeling eenvoudiger. Controleer de actuele regels, want de wetgeving hierover is aangepast.

Het opgebouwde partnerpensioen kan voor de ex-partner een bijzonder partnerpensioen worden. Dat wordt uitgekeerd als de deelnemer overlijdt. Partners kunnen afspreken hiervan af te zien. Controleer de regeling en de actuele regels, ook in relatie tot de Wtp.

Breng alle pensioenrechten van beide partners in kaart. Wijs op de meldtermijn bij de pensioenuitvoerder. Bespreek de gevolgen voor inkomen na pensionering en voor een eventuele hypotheek. Leg afspraken en keuzes vast in het dossier.

Nabestaandenpensioen is een uitkering aan partner of kinderen na overlijden van de deelnemer. Het bestaat meestal uit partnerpensioen en wezenpensioen. De dekking verschilt sterk per regeling. Vraag het pensioenreglement op voor de exacte voorwaarden.

Bij opbouwbasis bouwt de deelnemer een recht op dat ook na uitdiensttreding blijft bestaan. Bij risicobasis is er alleen dekking zolang de deelnemer in dienst is. Bij baanwissel of werkloosheid kan de dekking dan vervallen. Bespreek dit risico expliciet met de klant.

De Anw is een wettelijke nabestaandenuitkering met strikte voorwaarden. Niet iedere nabestaande heeft er recht op, bijvoorbeeld zonder jonge kinderen of arbeidsongeschiktheid. De uitkering is inkomensafhankelijk. Een Anw-hiaatverzekering kan dit gat dekken.

Ja. Overlijden kan de betaalbaarheid van de woonlasten direct raken. Breng het nabestaandeninkomen in kaart, inclusief partnerpensioen en Anw. Bespreek of een overlijdensrisicoverzekering nodig is. Leg de keuze van de klant vast, ook als hij afziet van dekking.

Lijfrente is een fiscaal gefaciliteerde aanvulling op het pensioen. De inleg is onder voorwaarden aftrekbaar. De latere uitkeringen zijn belast in box 1. Opbouw kan via een verzekeraar of een bancaire lijfrenterekening.

Jaarruimte is de ruimte om in een jaar fiscaal aftrekbaar in te leggen voor lijfrente. De ruimte hangt af van inkomen en de opbouw via de werkgever. Een lage werkgeversopbouw geeft meer jaarruimte. Bereken dit met de actuele percentages en grenzen.

Reserveringsruimte is onbenutte jaarruimte uit eerdere jaren. Een klant kan die later alsnog inleggen. Er geldt een maximale terugkijkperiode en een jaarlijkse limiet. Controleer de actuele regels voordat je een inleg adviseert.

Vooral bij een pensioentekort en een hoog marginaal tarief. Denk aan zzp'ers en werknemers zonder of met beperkte werkgeversregeling. Weeg af tegen aflossen op de hypotheek of vrij vermogen. Leg de afweging vast in het adviesrapport.

Afkoop is fiscaal in beginsel niet toegestaan. Bij afkoop is het kapitaal belast en kan revisierente verschuldigd zijn. Er zijn uitzonderingen, bijvoorbeeld bij kleine bedragen of arbeidsongeschiktheid. Controleer de actuele regels per situatie.

Een DGA kon pensioen opbouwen in zijn eigen BV. De BV hield een pensioenverplichting op de balans. Die verplichting liep fiscaal en commercieel vaak sterk uiteen. Daarom is pensioen in eigen beheer uitgefaseerd.

Nieuwe opbouw in eigen beheer is gestopt. De DGA moest kiezen tussen premievrij laten staan, afkopen of omzetten naar een oudedagsverplichting. De afkoopfaciliteit is tijdelijk geweest. Controleer per dossier welke keuze is gemaakt en vastgelegd.

Een ODV is een verplichting van de BV om later periodiek uit te keren aan de DGA. Het is geen pensioen meer in de zin van de Pensioenwet. De ODV wordt fiscaal gewaardeerd en niet meer opgehoogd met nieuwe opbouw. De ODV kan onder voorwaarden ook extern worden ondergebracht.

Kijk of de BV voldoende vermogen heeft om de verplichting na te komen. Bij scheiding speelt verevening ook voor deze aanspraak. Let op dividendbeperkingen bij een tekort. Laat fiscale en juridische vragen toetsen door een specialist.

Bijvoorbeeld via lijfrente op basis van jaarruimte, of via een verzekerde regeling bij een externe uitvoerder. Ook vermogen in de BV kan een rol spelen. Elke route heeft eigen fiscale en risicokenmerken. Stem het advies af met de fiscalist van de klant.

De deelnemer kan op de pensioendatum een deel van het ouderdomspensioen als bedrag ineens laten uitbetalen. Het resterende pensioen wordt dan lager. Het bedrag ineens is belast in box 1 in het jaar van uitbetaling. Controleer de actuele regels over het maximale percentage en de voorwaarden.

Het levenslange inkomen daalt blijvend. De belasting in het jaar van opname kan hoog uitvallen. Toeslagen en andere inkomensafhankelijke regelingen kunnen wijzigen. Toets de betaalbaarheid van vaste lasten, zoals een hypotheek, na deze keuze.

Bij vervroegen gaat het pensioen eerder in dan de standaard pensioendatum. De uitkering wordt dan lager, omdat die langer moet worden betaald. Vaak ontstaat ook een AOW-gat. Er gelden fiscale grenzen aan hoe vroeg dat mag.

Bij uitstellen gaat het pensioen later in. De uitkering wordt dan hoger. Dit kan passen bij doorwerken na de AOW-leeftijd. Er gelden fiscale grenzen aan de uiterste ingangsdatum.

Bij een hoog-laagconstructie is de uitkering eerst hoger en daarna lager. Zo kan een klant bijvoorbeeld een AOW-gat overbruggen. Er gelden fiscale grenzen aan de verhouding tussen hoog en laag. Let op de gevolgen voor het lange termijninkomen en de hypotheeklasten.

Een pensioengat is het verschil tussen het gewenste en het verwachte inkomen na pensionering. Het ontstaat bijvoorbeeld door parttime werk, zzp-jaren, scheiding of jaren zonder regeling. Breng AOW, werkgeverspensioen en eigen voorzieningen samen in beeld. Bespreek hoe de klant het gat wil aanpakken.

De adviseur bespreekt de betaalbaarheid van de hypotheek na pensionering. Dat geldt ook als de pensioendatum nog ver weg ligt, ook meer dan tien jaar. Laat zien wat er gebeurt als het inkomen na pensioen daalt. Leg het gesprek en de keuze van de klant vast.

Maak een inkomensoverzicht na de AOW-leeftijd. Zet daar de woonlasten tegenover, inclusief een eventuele aflossingsvrije restschuld. Werk met voorzichtige pensioenscenario's. Bespreek oplossingen zoals extra aflossen, sparen of renteherziening.

Opties zijn onder meer:

• extra aflossen voor pensionering;
• sparen of beleggen voor een buffer;
• de looptijd of het type aflossing aanpassen;
• verhuizen of verzilveren van overwaarde.

Leg vast welke opties zijn besproken en wat de klant kiest.

Wijs de klant op het belang van het onderwerp. Leg vast dat je het hebt aangeboden en dat hij het niet wil bespreken. Benoem de mogelijke gevolgen in het adviesrapport. Beoordeel of je advies dan nog passend is.

Bij waardeoverdracht neemt een deelnemer opgebouwd pensioen mee naar een nieuwe uitvoerder. Dat kan bij een nieuwe werkgever. De deelnemer moet hier meestal zelf om vragen. Controleer de actuele regels, want tijdens de Wtp-transitie kunnen beperkingen gelden.

Kleine pensioenen kunnen automatisch worden overgedragen naar een nieuwe uitvoerder. Zo raken ze niet versnipperd. In bepaalde gevallen is afkoop door de uitvoerder mogelijk. Controleer de actuele regels en grensbedragen.

Zzp'ers hebben meestal geen werkgeverspensioen. Lijfrente en vrij vermogen zijn de gebruikelijke routes. Soms bestaat een vrijwillige of beroepsregeling. Breng ook het risico van arbeidsongeschiktheid in beeld.

Pensioen 1-2-3 is een gestandaardiseerde informatievorm van pensioenuitvoerders. Laag 1 geeft de kern, lagen 2 en 3 geven meer detail. Het helpt de klant om de regeling te begrijpen. Gebruik het als startpunt bij je inventarisatie.

Nominaal is het bedrag in euro's zonder rekening met inflatie. Reëel is de koopkracht na inflatie. Een gelijkblijvende uitkering verliest zo koopkracht. Toon de klant bij voorkeur ook een koopkrachtbeeld.

Ja, als het advies het huishouden betreft. Inventariseer van beide partners AOW, werkgeverspensioen en lijfrenten. Let op verschillen in pensioendatum. Bespreek ook het scenario van overlijden van een van beiden.

De partnertoeslag bij de AOW is afgeschaft voor nieuwe gevallen. Een jongere partner krijgt dus geen aanvulling meer via de AOW. Dit kan een inkomensgat geven tot de partner zelf AOW krijgt. Controleer de actuele regels bij de SVB.

Nee. Presenteer pensioenbedragen als verwachting met onzekerheid. Gebruik scenario's en noem de aannames. Leg vast welke bron je hebt gebruikt en op welke datum. Dit voorkomt misverstanden en klachten.

Er is geen vaste termijn voor elk advies. Actualiseer bij wijziging van baan, relatie, inkomen of regeling. Ook de Wtp-overgang is een logisch moment. Bied klanten periodiek een evaluatie aan als dat in je dienstverlening is afgesproken.

De AOW wordt opgebouwd over de vijftig jaar voor de AOW-leeftijd. Elk verzekerd jaar levert twee procent van de volledige AOW op. Een klant met tien niet-verzekerde jaren krijgt dus tachtig procent van de volledige uitkering. Gebruik voor de exacte opbouw het overzicht van de SVB en niet een eigen schatting.

Nee, de AOW gaat in op de dag dat de klant de AOW-leeftijd bereikt. Vervroegen of uitstellen is niet mogelijk, anders dan bij het werkgeverspensioen. Wil de klant eerder stoppen, dan moet het inkomen tot de AOW-leeftijd uit andere bronnen komen. Leg vast hoe dit inkomensgat wordt gedekt.

Het AOW-gat is een periode zonder AOW, omdat de klant eerder stopt of het pensioen eerder ingaat. Een hiaat door buitenlandjaren is een blijvend lagere AOW, ook na de AOW-leeftijd. Het eerste probleem is tijdelijk, het tweede levenslang. Ze vragen dus een andere oplossing, zoals een overbruggingsuitkering of een levenslange aanvulling.

In sommige situaties kan iemand die Nederland verlaat zich vrijwillig verzekeren voor de AOW. Daarvoor gelden een aanmeldtermijn en een maximale duur. Achteraf repareren van jaren lang geleden is meestal niet meer mogelijk. Verwijs de klant naar de SVB voor de voorwaarden in zijn situatie.

De AIO-aanvulling is een bijstandsuitkering van de SVB voor AOW-gerechtigden met een onvolledige AOW en weinig ander inkomen. Er geldt een inkomens- en vermogenstoets. Ook een deel van de overwaarde van de eigen woning kan meetellen. Bespreek dit als een klant met veel buitenlandjaren een woning wil kopen of aanhouden.

Wonen met een eigen kind of ouder geldt in de AOW niet als gezamenlijke huishouding. De klant houdt dan in principe de AOW voor alleenstaanden. Bij samenwonen met een andere volwassene kan dat anders zijn. Laat de klant de situatie bij de SVB melden en controleer de uitkomst.

De klant gaat dan van de AOW voor alleenstaanden naar de AOW voor gehuwden of samenwonenden. Het huishoudinkomen uit AOW stijgt, maar per persoon daalt het bedrag. Dit raakt de betaalbaarheid van lasten die de klant alleen draagt, zoals een hypotheek op eigen naam. Neem dit mee in een advies rond samenwonen op latere leeftijd.

Nee, de kostendelersnorm geldt niet voor de AOW. Hij kan wel spelen bij de AIO-aanvulling, omdat dat een bijstandsuitkering is. Verwar die twee niet bij de inkomensberekening. Controleer bij een AIO-situatie de actuele regels van de SVB.

Wie samenwoont om mantelzorg te geven of te ontvangen, kan onder voorwaarden toch als alleenstaande gelden. Er moet sprake zijn van zorg die past bij de regels van de SVB. Beide personen moeten in de regel een eigen huishouding kunnen aantonen. Leg vast welke norm in je berekening is gebruikt.

Nee, inkomen uit werk heeft geen invloed op de hoogte van de AOW. Wel betaalt de klant over het totale inkomen belasting. Na de AOW-leeftijd is er geen AOW-premie meer verschuldigd, waardoor de belastingdruk in de eerste schijf lager is. Gebruik de actuele tarieven van de Belastingdienst in de netto-berekening.

Na de AOW-leeftijd vervalt de AOW-premie in de eerste schijf. Daarnaast kan de klant recht hebben op de ouderenkorting. Daartegenover staat dat sommige heffingskortingen lager zijn. Reken daarom altijd netto met de actuele tarieven en kortingen en niet met bruto bedragen alleen.

Als de oudste partner de AOW-leeftijd bereikt, krijgt hij AOW voor gehuwden. De jongere partner heeft nog geen AOW. Sinds de afschaffing van de partnertoeslag voor nieuwe gevallen ontstaat zo een inkomensdip. Breng deze periode apart in beeld in de betaalbaarheidsanalyse.

De overblijvende partner gaat van de AOW voor gehuwden naar die voor alleenstaanden. Het huishoudinkomen uit AOW daalt dus. De SVB past de uitkering in de regel aan na de melding van het overlijden. Neem dit mee in de nabestaandenanalyse na de AOW-leeftijd.

De AOW-leeftijd wordt jaarlijks vastgesteld voor het jaar dat vijf jaar later ligt. De stijging hangt af van de ontwikkeling van de levensverwachting. Sinds de wetswijziging telt een jaar extra levensverwachting niet meer volledig door. Raadpleeg voor jongere klanten de actuele prognose en presenteer die als onzeker.

Adviseurs gaan soms uit van een ronde leeftijd zoals 67 jaar. De AOW-leeftijd kan echter een aantal maanden hoger liggen en de AOW gaat in op de exacte verjaardag of datum. Een verkeerde datum geeft een fout inkomensbeeld in het overgangsjaar. Gebruik de AOW-datum van de SVB en vermeld de bron in het dossier.

De AOW kan in veel gevallen ook in het buitenland worden uitbetaald. De voorwaarden verschillen per land en hangen af van Europese regels en verdragen. Ook de belastingheffing kan veranderen. Verwijs de klant naar de SVB en een fiscalist voor de situatie in het nieuwe woonland.

De SVB betaalt de vakantie-uitkering van de AOW eenmaal per jaar uit. In jaarbedragen zit dit bedrag doorgaans al verwerkt. Wie maandbedragen gebruikt, moet opletten dat hij het niet vergeet of dubbel telt. Vermeld in het rapport of bedragen inclusief of exclusief vakantie-uitkering zijn.

Een arbeidsovereenkomst kan bij of na het bereiken van de AOW-leeftijd vaak zonder preventieve toets eindigen. Veel contracten en cao's bevatten daarvoor een pensioenontslagbeding. Ga dus niet automatisch uit van doorwerken na de AOW-leeftijd. Laat de klant de eigen arbeidsvoorwaarden controleren.

Ja, de AOW is een vaste uitkering en telt mee als inkomen. Let op het verschil tussen de AOW voor alleenstaanden en voor samenwonenden. Bij twee aanvragers telt vaak de som van beide uitkeringen. Controleer de acceptatievoorwaarden van de geldverstrekker voor de exacte berekening.

Leg minimaal vast:

• de AOW-datum volgens de SVB;
• het aantal opgebouwde of ontbrekende jaren;
• de leefvorm die in de berekening is gebruikt;
• de datum en bron van de gegevens.

Zo is later te controleren waarop het advies rustte.

Vraag gericht naar wonen, werken of studeren buiten Nederland vanaf jonge leeftijd. Let op klanten die later naar Nederland zijn gekomen en op ex-expats. Het pensioenoverzicht toont de verwachte AOW, maar alleen als de gegevens volledig zijn. Laat bij twijfel een opgave van de SVB opvragen.

Dat hangt af van de situatie, zoals de duur van de detachering en het land. Soms blijft de klant in Nederland verzekerd, soms niet. Een A1-verklaring of verdragsverklaring kan dat bevestigen. Vraag de klant naar deze verklaring en verwijs bij twijfel naar de SVB.

De hoogte hangt af van het aantal verzekerde jaren en de leefvorm. Twee mensen met dezelfde leeftijd kunnen dus een andere AOW krijgen. Ook de betaaldatum en netto-inhouding kunnen verschillen. Laat de klant het eigen overzicht van de SVB raadplegen en vergelijk niet met anderen.

Nee, de AOW is een volksverzekering en de klant kan er geen afstand van doen. Ook omzetten in een bedrag ineens is niet mogelijk. Wel kan de leefvorm de hoogte beïnvloeden. Ga in advies dus uit van de wettelijke uitkering.

De hoogte van de AOW hangt af van de leefvorm van de klant. Een partner beïnvloedt het bedrag, ook als die zelf nog geen AOW heeft. Bij een scheiding of overlijden verandert de uitkering. Neem daarom per scenario de juiste AOW-norm op.

Opgebouwd pensioen is wat de klant nu al heeft verworven. Te bereiken pensioen gaat ervan uit dat de klant tot de pensioendatum blijft werken bij dezelfde werkgever met hetzelfde salaris. Bij een baanwissel of minder werken valt het te bereiken bedrag lager uit. Maak in het advies duidelijk welk bedrag je gebruikt.

Veel regelingen hanteren een eigen standaard pensioenleeftijd. Die kan hoger of lager liggen dan de AOW-leeftijd van de klant. De bedragen op het overzicht gelden dan voor die standaarddatum. Vraag bij de uitvoerder een opgave aan voor de gewenste ingangsdatum.

Het UPO is het jaarlijkse overzicht dat een pensioenuitvoerder aan actieve deelnemers stuurt. Het toont onder meer opgebouwd en te bereiken pensioen en het nabestaandenpensioen. Door de vaste opzet zijn overzichten van verschillende uitvoerders beter te vergelijken. Vraag de klant om het meest recente UPO van elke regeling.

Een gewezen deelnemer krijgt minder vaak een overzicht dan een actieve deelnemer. Daardoor kan de informatie verouderd zijn. Het pensioen kan in de tussentijd zijn verhoogd of verlaagd. Raadpleeg daarom ook de online omgeving van de uitvoerder of vraag een actuele opgave.

Mijnpensioenoverzicht.nl toont vooral AOW en pensioen uit werkgeversregelingen. Individuele lijfrentes en bancaire lijfrenteproducten staan er doorgaans niet op. Vraag deze producten daarom apart uit. Anders mist een deel van het oudedagsinkomen in de analyse.

Pensioenoverzichten tonen bruto bedragen. Het netto inkomen hangt af van belasting, heffingskortingen en de totale inkomenssituatie. Een netto-indicatie op een overzicht is altijd een vereenvoudiging. Maak voor het advies een eigen netto-berekening met de actuele tarieven.

Bij een premieregeling toont het overzicht een verwacht, een optimistisch en een pessimistisch bedrag. Deze bedragen zijn uitkomsten van berekeningen met beleggingsscenario's en geen toezegging. Het pessimistische scenario is niet het slechtst denkbare. Leg vast welk scenario je gebruikt en waarom.

Voor een voorzichtige analyse ligt het pessimistische scenario voor de hand. Het verwachte scenario kan een te rooskleurig beeld geven bij langlopende verplichtingen. Laat ook de gevoeligheid zien als het pensioen lager uitvalt. Leg de gekozen uitgangspunten en de afweging vast in het dossier.

Toekomstige indexatie is meestal niet gegarandeerd en vaak niet opgenomen in het opgebouwde bedrag. In de scenario's kan wel rekening zijn gehouden met inflatie. Lees de toelichting op het overzicht om te zien welk uitgangspunt geldt. Leg uit dat de koopkracht kan afwijken van het getoonde bedrag.

Vraag de klant naar alle vroegere werkgevers en dienstverbanden. Een pensioen kan ontbreken door een fout in gegevens, een buitenlandse regeling of een kleine aanspraak die is afgekocht of overgedragen. Neem zo nodig contact op met de oude werkgever of uitvoerder. Leg in het dossier vast welke regelingen zijn nagezocht.

Bij risicobasis staat vaak een partnerpensioen dat alleen geldt zolang de klant in dienst is. Bij opbouwbasis staat ook een opgebouwd bedrag dat blijft na uitdiensttreding. Het UPO maakt dit onderscheid meestal zichtbaar. Controleer bij twijfel het pensioenreglement.

Na conversie krijgt de ex-partner een eigen recht, dat op diens eigen overzicht staat. Bij verevening blijft het recht bij de deelnemer en betaalt de uitvoerder een deel uit aan de ex-partner. Het overzicht van de deelnemer kan dan een te hoog beeld geven van wat hij zelf ontvangt. Vraag na een scheiding altijd naar de verdeling.

Overzichten kunnen op verschillende momenten zijn opgemaakt. Daardoor lopen opbouw, indexaties en kortingen niet gelijk. Vermeld per regeling de peildatum in je inventarisatie. Bij grote verschillen in datum is een actuele opgave beter.

Premievrij betekent dat er geen nieuwe opbouw meer plaatsvindt in die regeling. Het opgebouwde recht blijft staan tot de pensioendatum. Dit is gebruikelijk na uitdiensttreding. Bij arbeidsongeschiktheid kan wel premievrije voortzetting gelden, waarbij de opbouw doorloopt.

Veel regelingen laten de pensioenopbouw doorlopen als een deelnemer arbeidsongeschikt raakt. De deelnemer betaalt dan geen premie over het arbeidsongeschikte deel. Het pensioenoverzicht kan daardoor hoger zijn dan de klant verwacht. Controleer de voorwaarden in het reglement en of de dekking actief is.

De site toont pensioen en AOW, maar niet alle inkomsten en uitgaven. Vermogen, lijfrentes, hypotheek en woonlasten ontbreken. Ook de netto-uitkomst is een indicatie. Gebruik de site als bron, maar maak een eigen integrale analyse.

Een buitenlands pensioen kan in een andere valuta worden uitbetaald. Wisselkoersen veranderen, waardoor de uitkering in euro schommelt. Rekening houden met een voorzichtige koers is verstandig. Leg de gebruikte koers en de datum vast in het dossier.

De klant logt in met DigiD en kan een overzicht downloaden of printen. Sommige adviessoftware kan gegevens inlezen met toestemming van de klant. Laat de klant zelf inloggen en vraag nooit om inloggegevens. Leg vast hoe en wanneer de gegevens zijn ontvangen.

Ja, bewaar de gegevens waarop het advies is gebaseerd. Zonder bron is achteraf niet te onderbouwen waarom een advies passend was. Houd daarbij rekening met de AVG en bewaar niet meer dan nodig. Volg het bewaarbeleid van je eigen organisatie.

Een veelgemaakte fout is het te bereiken pensioen als zeker inkomen opvoeren. Dat bedrag veronderstelt jarenlang dezelfde baan en hetzelfde salaris. Bij een geplande baanwissel, deeltijd of ondernemerschap valt het lager uit. Werk liever met het opgebouwde pensioen plus een voorzichtige schatting van verdere opbouw.

Een lager bedrag kan wijzen op een korting, een verdeling na scheiding of een correctie van gegevens. Ook een waardeoverdracht of een afkoop van een klein pensioen kan meespelen. Bij premieregelingen kan het beleggingsresultaat negatief zijn. Vraag de klant of de uitvoerder naar de reden.

Veel overzichten vermelden het wezenpensioen als een regeling dat heeft. De hoogte en de leeftijdsgrenzen staan in het reglement. Het wezenpensioen loopt meestal door tot een bepaalde leeftijd en soms langer bij studie. Neem het mee bij een nabestaandenanalyse met minderjarige of studerende kinderen.

Maak per regeling een aparte regel met uitvoerder, soort regeling en ingangsdatum. Let op verschillende pensioenleeftijden en op dubbel getelde bedragen. Tel daarna het totaal per leeftijdsjaar. Zo ziet de klant per periode welk inkomen hij kan verwachten.

Zonder DigiD kan de klant mijnpensioenoverzicht.nl niet raadplegen. De klant kan DigiD aanvragen of een machtiging regelen. Je kunt ook rechtstreeks overzichten bij de uitvoerders laten opvragen. Leg vast hoe je de pensioengegevens alsnog hebt verkregen.

Na een waardeoverdracht verdwijnt de aanspraak bij de oude uitvoerder en verschijnt die bij de nieuwe. Op mijnpensioenoverzicht.nl kan dat met vertraging zichtbaar worden. Zo ontstaat het risico dat je een pensioen dubbel telt. Vraag bij twijfel bij beide uitvoerders de status op.

Onder de Wtp worden nieuwe uitkeringsovereenkomsten in principe niet meer gesloten. Pensioen wordt opgebouwd via een premieovereenkomst. De hoogte van de uitkering staat dan niet vooraf vast. Leg de klant uit dat het pensioen meer afhangt van rendement en renteontwikkeling.

In de nieuwe regelingen krijgt elke deelnemer een eigen pensioenvermogen toegewezen. In een flexibele regeling is dat een individueel vermogen. In een solidaire regeling wordt het vermogen toegedeeld volgens vaste regels. Het vermogen is een basis voor de uitkering, maar geen spaarrekening die vrij opneembaar is.

De solidariteitsreserve is een buffer binnen een solidaire premieregeling. Uit deze reserve kunnen tegenvallers worden opgevangen of uitkeringen worden gestabiliseerd. De vulling en de inzet zijn vastgelegd in de regeling. Wijs de klant erop dat dit geen garantie geeft op een vast bedrag.

Jongere deelnemers lopen doorgaans meer beleggingsrisico dan ouderen. Naarmate de pensioendatum nadert, neemt het risico af. In een flexibele regeling gebeurt dit vaak via een lifecycle. In een solidaire regeling verloopt dit via de toedeling van rendement aan leeftijdscohorten.

In de nieuwe contracten zijn minder buffers verplicht dan in het oude stelsel. Mee- en tegenvallers worden daardoor sneller verwerkt in de pensioenvermogens of uitkeringen. Dat geeft meer kans op verhogingen, maar ook op verlagingen. Bespreek met de klant hoe hij met schommelingen in het inkomen kan omgaan.

Bij een vaste uitkering staat het bedrag vast, eventueel met een afgesproken verhoging. Bij een variabele uitkering wordt na pensionering doorbelegd en kan het bedrag stijgen of dalen. Een variabele uitkering geeft meer kans op koopkrachtbehoud, maar ook risico. Leg de afweging en de risicohouding van de klant vast.

Een projectierendement is het verwachte rendement dat wordt gebruikt om een variabele uitkering vast te stellen. Een hoger projectierendement geeft een hogere startuitkering. Daar staat een grotere kans op latere dalingen tegenover. Leg dit uit als de klant moet kiezen tussen uitkeringsvarianten.

In het oude stelsel betaalden alle deelnemers dezelfde premie, terwijl de opbouw voor jongeren relatief duurder was. De Wtp schaft deze systematiek af. Middelbare deelnemers kunnen daardoor nadeel ondervinden in de overgang. Fondsen en werkgevers moeten in hun transitieplan aangeven of en hoe zij dat compenseren.

Een transitieplan beschrijft hoe werkgever en sociale partners overgaan naar een nieuwe regeling. Het gaat onder meer over het nieuwe contract, compensatie en de keuze voor invaren. De uitvoerder werkt dit uit in een implementatieplan. Vraag bij twijfel de klant naar de communicatie van de werkgever of het fonds.

Een algemeen individueel bezwaarrecht tegen invaren bestaat niet. Het besluit wordt genomen door het fonds na een proces met sociale partners en vertegenwoordigingsorganen. Wel kunnen belanghebbenden via vastgelegde procedures invloed uitoefenen. Verwijs de klant voor zijn situatie naar de communicatie van het fonds.

Leg vast welke regelingen de klant heeft en of deze over gaan naar een nieuw contract. Noteer welke onzekerheid dit geeft voor de verwachte uitkering. Vermeld welke informatie van het fonds of de werkgever is gebruikt. Leg ook vast dat je de klant hebt gewezen op mogelijke schommelingen.

De Wtp harmoniseert onder meer het partnerbegrip en de dekking bij overlijden tijdens het dienstverband. Daarbij geldt een maximum gekoppeld aan het pensioengevend salaris. Ook bestaan er regels voor korte doorlopende dekking na uitdiensttreding. Controleer de dekking in de nieuwe regeling van de klant en vergelijk die met de oude.

Voor bestaande deelnemers in premieregelingen met een oplopende staffel geldt overgangsrecht. De werkgever mag die staffel voor hen onder voorwaarden voortzetten. Nieuwe werknemers krijgen dan de vlakke premie. Controleer welke variant voor de klant geldt.

Een veelgemaakte fout is bedragen uit het oude stelsel als vaste waarde blijven gebruiken. Na invaren kan de uitkering anders uitpakken en meer schommelen. Ook de verhouding tussen ouderdoms- en partnerpensioen kan wijzigen. Werk met actuele informatie en benoem de onzekerheid in het rapport.

Houd het eenvoudig. In het oude stelsel was de uitkering een toezegging met buffers erachter. In het nieuwe stelsel is er een pensioenvermogen en beweegt de uitkering meer met de financiële markten. Voor oudere deelnemers wordt het risico doorgaans beperkt via de toedeling of de lifecycle.

Ja, omdat de verwachte uitkering minder zeker kan zijn. Gebruik een voorzichtig scenario bij langlopende lasten zoals een hypotheek. Benoem dat schommelingen in beide richtingen mogelijk zijn. Controleer daarnaast de voorwaarden van de geldverstrekker voor het meetellen van pensioeninkomen.

De pensioenuitvoerder moet deelnemers helpen bij keuzes, zoals de beleggingsmix en de uitkeringsvorm. Daarbij hoort het uitvragen van onder meer de risicobereidheid. Keuzebegeleiding is iets anders dan persoonlijk financieel advies. Als adviseur kun je de informatie gebruiken, maar je blijft zelf verantwoordelijk voor jouw advies.

Ook bij verzekerde regelingen moet de werkgever de regeling aanpassen aan de Wtp. Voor reeds opgebouwde aanspraken bij een verzekeraar ligt invaren minder voor de hand. Vaak blijven die aanspraken als premievrije rechten staan. Controleer de afspraken bij de werkgever en de verzekeraar.

Ja, de werkgever en de uitvoerder hebben informatieplichten. Werknemers moeten begrijpen wat de nieuwe regeling voor hen betekent. Bij een premieregeling hoort daar ook informatie over risico's bij. Vraag de klant naar deze stukken voor je analyse.

De Wtp gaat primair over werkgeversregelingen. Een zzp-er bouwt meestal geen pensioen op via een werkgever. Wel kan een zzp-er zelf voorzien via lijfrente of een vrijwillige regeling. Bespreek de mogelijkheden en controleer de actuele fiscale ruimte.

Werkgevers en fondsen kunnen besluiten tot compensatie voor deelnemers die nadeel hebben van de overstap. Hoe dat gebeurt, verschilt per regeling. Het kan gaan om extra premie of een toekenning uit het fondsvermogen. Kijk in de communicatie van de werkgever of het fonds wat voor de klant is afgesproken.

Bij aankoop van een vaste uitkering bepaalt de rente op dat moment hoeveel uitkering het vermogen oplevert. Een lage rente geeft een lagere uitkering. Daarom wordt het renterisico vaak al voor de pensioendatum afgedekt. Laat in je advies zien dat de uitkomst afhangt van de omstandigheden op de ingangsdatum.

Veel premieregelingen bieden enkele profielen met meer of minder risico. Of een eigen keuze mogelijk is, hangt af van de regeling. Een te risicovol profiel vlak voor pensionering kan het inkomen sterk raken. Toets het profiel aan de beleggingshorizon en risicobereidheid van de klant.

Ja, ook in het nieuwe stelsel is het ouderdomspensioen een levenslange uitkering. De hoogte kan wel meer variëren dan voorheen. Het langlevenrisico wordt collectief gedeeld. Leg uit dat levenslang niet hetzelfde is als een vast bedrag.

Dat hangt af van de regeling. Veel uitvoerders passen de uitkering eenmaal per jaar aan. Soms worden schokken over meerdere jaren gespreid. Lees het reglement of de keuzebegeleiding van de uitvoerder voor de exacte werkwijze.

Een klant die vlak voor of na de overgang met pensioen gaat, kan te maken krijgen met een andere systematiek dan verwacht. Keuzes zoals vervroegen of een bedrag ineens kunnen anders uitpakken. Vraag de uitvoerder naar de gevolgen voor de gewenste ingangsdatum. Leg in het dossier vast welke informatie je hebt gekregen.

Bij een verplicht bedrijfstakpensioenfonds besluiten sociale partners en het fonds. Bij een eigen regeling moet de werkgever afspraken maken met vakbonden of de ondernemingsraad. Voor wijziging van individuele arbeidsvoorwaarden gelden de regels van het arbeidsrecht. Verwijs bij twijfel naar een arbeidsrechtjurist.

Neem de tijd om de belangrijkste gevolgen te benoemen in gewone taal. Gebruik de eigen overzichten van de klant als voorbeeld. Check of de klant het heeft begrepen door hem de kern te laten samenvatten. Leg in het dossier vast welke uitleg is gegeven.

In het nieuwe stelsel wordt niet meer gesproken van korten in de oude betekenis. Wel kan het pensioenvermogen of de uitkering dalen door tegenvallende resultaten. Voor de klant voelt dat hetzelfde. Benoem dit risico in je advies en vermijd beloftes over vaste bedragen.

Bij vervroegen gaat het volledige pensioen eerder in en wordt het levenslang lager. Bij deeltijdpensioen gaat een deel eerder in, terwijl de klant gedeeltelijk blijft werken. Over het resterende deel loopt in de regel opbouw door. Controleer bij de uitvoerder of en hoe deeltijdpensioen mogelijk is.

Stel dat een klant zijn pensioen enkele jaren eerder laat ingaan. Het opgebouwde kapitaal moet dan langer uitkeren, terwijl er geen opbouw meer bijkomt. Daardoor wordt de jaarlijkse uitkering levenslang lager. De exacte verlaging volgt uit de factoren van de uitvoerder, dus vraag altijd een opgave.

Dat hangt af van het reglement en de fiscale regels. Uitstel is vaak gekoppeld aan doorwerken. Er gelden fiscale grenzen aan de leeftijd waarop het pensioen uiterlijk moet ingaan. Controleer de voorwaarden bij de uitvoerder.

Bij uitruil ruilt de deelnemer een deel van het ouderdomspensioen in voor een hoger partnerpensioen. Het ouderdomspensioen wordt dan lager. Uitruil kan ook andersom, van partnerpensioen naar ouderdomspensioen. Bij uitruil naar ouderdomspensioen moet de partner in de regel schriftelijk toestemmen.

Dit speelt als de partner zelf voldoende inkomen heeft of er geen partner is. De klant krijgt dan een hoger eigen pensioen. Het nabestaandenrisico wordt wel groter. Leg de afweging en de handtekening van de partner vast in het dossier.

Klanten kiezen soms voor een hoge uitkering zonder te kijken naar de lagere periode daarna. De lagere uitkering is levenslang. Vaste lasten zoals een hypotheek lopen dan mogelijk door. Laat de inkomens per periode zien en leg vast dat de klant dit heeft begrepen.

Bij laag-hoog begint de uitkering lager en wordt deze daarna hoger. Dit kan passen bij een klant die in de eerste jaren nog ander inkomen heeft. Niet elke uitvoerder biedt deze variant aan. Er gelden fiscale grenzen aan de verhouding tussen hoog en laag.

Vaak kunnen keuzes worden gecombineerd, zoals vervroegen, uitruil en hoog-laag. De uitvoerder bepaalt welke combinaties mogelijk zijn. Elke keuze beïnvloedt de hoogte van de andere uitkeringen. Vraag een integrale opgave van de uitvoerder voordat je een advies geeft.

Uitvoerders sturen enige tijd voor de pensioendatum een keuzeformulier of verzoek. Daarin staat een uiterste datum. Wie te laat reageert, krijgt vaak de standaardvariant. Start het gesprek daarom ruim voor de pensioendatum.

Na de ingang van het pensioen zijn de meeste keuzes definitief. Denk aan uitruil, hoog-laag of een bedrag ineens. Daarom is een goede voorbereiding belangrijk. Leg in het dossier vast dat de klant is gewezen op het onomkeerbare karakter.

Een bedrag ineens telt mee als inkomen in het jaar van opname. Daardoor kunnen toeslagen of inkomensafhankelijke regelingen in dat jaar lager uitvallen. Ook de belastingdruk kan hoger zijn. Bereken de netto-uitkomst en de gevolgen voor toeslagen voordat de klant kiest.

Het bedrag ineens kan in principe alleen bij de ingang van het ouderdomspensioen worden gekozen. Er gelden regels over het moment van uitbetaling, waarbij de uitvoerder soms een later moment toestaat. De keuze kan gevolgen hebben voor belasting en toeslagen. Controleer de exacte mogelijkheden bij de uitvoerder.

Klanten met een laag pensioen of een krappe begroting lopen meer risico. Het levenslange pensioen wordt lager door de opname. Ook klanten met toeslagen of een hypotheek na pensionering moeten goed rekenen. Leg de doelbesteding en de gevolgen vast in het dossier.

Dat is mogelijk, want het bedrag ineens is vrij besteedbaar na belasting. Aflossing verlaagt de woonlasten, maar ook het levenslange pensioen. Vergelijk de netto lastenverlichting met het lagere pensioen en het eventuele verlies van renteaftrek. Controleer de voorwaarden van de geldverstrekker voor boetevrij aflossen.

Het bedrag ineens wordt opgenomen uit het ouderdomspensioen. Het partnerpensioen blijft in de regel buiten de opname. Wel kunnen andere keuzes zoals uitruil het partnerpensioen beïnvloeden. Vraag de uitvoerder naar de effecten van de gecombineerde keuzes.

Waardeoverdracht kan nadelig zijn als de oude regeling betere voorwaarden heeft, zoals een hogere indexatie of een gunstiger partnerpensioen. Ook kan de dekking voor nabestaanden veranderen. Vergelijk de regelingen op meer dan alleen het bedrag. Leg de vergelijking vast in het dossier.

Een werknemer kan na indiensttreding binnen een bepaalde termijn waardeoverdracht aanvragen. In veel gevallen zijn er ook latere mogelijkheden. Na de overgang naar het nieuwe stelsel kunnen andere regels gelden. Controleer de actuele termijnen bij de uitvoerder.

Binnen de EU zijn er mogelijkheden, maar daaraan zijn voorwaarden verbonden. Bij landen buiten de EU is overdracht vaak beperkt. Fiscale gevolgen zijn per situatie verschillend. Verwijs naar een specialist en de uitvoerder.

Beschrijf de beschikbare keuzes en de gevolgen per keuze. Noteer de wensen, de financiële positie en de risicobereidheid van de klant. Leg de uiteindelijke keuze en de motivering vast. Bewaar de opgaven van de uitvoerder en eventuele handtekeningen van de partner.

Ja, elke regeling heeft eigen keuzemogelijkheden en kan afzonderlijk ingaan. Zo kan de klant het inkomen per periode beter afstemmen. Let wel op de verschillende factoren en voorwaarden per uitvoerder. Breng de combinatie in een tijdlijn in beeld.

Veel keuzes raken ook het inkomen van de partner, vooral uitruil en hoog-laag. Bij uitruil van partnerpensioen is toestemming van de partner bovendien vereist. Een keuze zonder overleg kan later tot problemen leiden. Nodig de partner uit voor het gesprek en leg vast wie aanwezig was.

Laat de klant vooraf zijn overzichten, keuzeformulier en eventuele opgaven verzamelen. Bespreek welke keuzes er zijn en wat de klant belangrijk vindt. Maak een overzicht van het netto inkomen per periode. Zo kan de klant gerichter vragen stellen aan de uitvoerder.

Een slechte gezondheid kan een reden zijn om eerder van het pensioen te willen genieten. Vervroegen verlaagt wel de levenslange uitkering, ook voor een eventuele partner. Bekijk of er andere regelingen zijn, zoals arbeidsongeschiktheidsuitkeringen. Leg de afweging en de motivering vast in het dossier.

Een RVU is een regeling waarmee een werkgever een werknemer laat stoppen voor de AOW-leeftijd met een uitkering. Fiscaal gelden hiervoor speciale regels en mogelijk een eindheffing voor de werkgever. Er bestaan voorwaarden en vrijstellingen die in de tijd kunnen wijzigen. Controleer de actuele regels bij de Belastingdienst en in de cao.

Een overbruggingsuitkering is tijdelijk en loopt vaak tot de AOW-leeftijd. Vervroegd pensioen geeft een levenslang lagere uitkering. De keuze hangt af van hoe lang het gat duurt en hoe de klant na de AOW-leeftijd uitkomt. Laat beide varianten naast elkaar zien in een inkomensoverzicht.

Dat is vaak mogelijk, maar het reglement en de cao kunnen voorwaarden stellen. Bij deeltijdpensioen werkt de klant juist gedeeltelijk door. Werken na pensioeningang heeft fiscale gevolgen voor het totale inkomen. Controleer de afspraken met de werkgever en de uitvoerder.

Bij uitstel heeft het kapitaal een kortere uitkeringsperiode en kan er nog opbouw bijkomen. Daardoor wordt de uitkering levenslang hoger. De klant ontvangt wel enige tijd geen pensioen. Laat zien vanaf welke leeftijd het totaal ontvangen bedrag hoger uitkomt, met een voorbehoud.

Kleine pensioenen kunnen onder voorwaarden worden afgekocht. Sinds de wetswijziging worden kleine pensioenen bij uitdiensttreding vaak automatisch overgedragen. Afkoop op of na de pensioendatum is in bepaalde gevallen nog mogelijk. De afkoopgrens wordt jaarlijks vastgesteld, controleer het actuele bedrag.

De klant weet niet hoe lang hij leeft. Een keuze als vervroegen of hoog-laag pakt anders uit bij een kort of lang leven. Pensioen is bedoeld om het langlevenrisico te dekken. Benoem dit expliciet en leg vast dat de klant dit risico heeft afgewogen.

Laat de klant zelf contact opnemen met de uitvoerder of doe dat met machtiging. Vraag een opgave van de keuzemogelijkheden en de bedragen. Zonder actuele gegevens kun je geen onderbouwd advies geven. Leg vast welke informatie ontbrak en welke acties zijn ondernomen.

Let op haast, druk van familie of een acute financiële zorg. Ook een klant die alleen naar het bedrag ineens kijkt, verdient extra aandacht. Neem de tijd om de lange termijn te bespreken. Leg in het dossier vast hoe je de wensen van de klant hebt getoetst.